• تاریخ: بهمن 28, 1394
  • شناسه خبر: 115

قیام 29 بهمن تبریز

مردم تبریز كه در سده اخیر یكی از مهم ترین كانون های آگاهی بخشی ایرانیان به شمار می روند، مراسم اربعین شهدای قیام نوزده دی قم را به رهبری روحانیت برپا می دارند. چهل روز پس از قیام 19 دی مردم قم در اربعین شهدای آن قیام در ...

مردم تبریز كه در سده اخیر یكی از مهم ترین كانون های آگاهی بخشی ایرانیان به شمار می روند، مراسم اربعین شهدای قیام نوزده دی قم را به رهبری روحانیت برپا می دارند. چهل روز پس از قیام 19 دی مردم قم در اربعین شهدای آن قیام در برخی از شهرها عزای عمومی اعلام شد. شهرهای قم و تبریز یكپارچه تعطیل گردید. در تبریز، دانشگاه، بازار و مدارس به كلی تعطیل شد و ده ها هزار نفر از مردم برای شركت در مجلس ختمی كه قرار بود در مسجد جامع میرزا یوسف آقا تشكیل شود به سمت آن مسجد روی آوردند.

صبح روز شنبه 29 بهمن 1356 مردم تبریز برای برگزاری مراسم به طرف بازار تبریز حركت می كنند. عده ای از دانشجویان ومردم در مقابل در مسجد گرد آمده و اعلامیه مراسم چهلم شهدای قم را كه به در و دیوار زده شده بود را مطالعه می كردند. در ساعت 5/9 سروان “حق شناس” رئیس كلانتری ناحیه ی 6 تبریز به دستور “اسكندر آزموده “استاندار تبریز با جمعی از مأمورین برای جلوگیری از تجمع و متفرق كردن آن ها سر می رسند و با لحنی خشن، ضمن فحاشی به مردم و اهانت به حضرت امام خمینی (ره) به مردم اعلام می كنند متفرق شوند ولی مردم متفرق نمی شوند. سرگرد اعلامیه را پاره می كند و دستور می دهد درهای مسجد را ببندند. این بی ادبی و اهانت گستاخانه به حضرت امام خمینی (ره) و مسجد، چنان به غیرت مردم برمی خورد كه خشم از چهره های آنان باریدن می گیرد. جوانی دانشجو از غیرت مندان تبریز – شهید محمد تجلا – كه از سخنان توهین آمیز او به خشم آمده، به سروان حق شناس اعتراض می كند. افسر كلانتری، مسلحانه به طرف او حمله می برد و با اسلحه ای كه در دست دارد قلب جوان را هدف گرفته، شلیك می كند و جوان به شهادت می رسد. شلیك اسلحه كمری حق شناس و شهادت شهید محمد تجلا همان و انفجار خشم دینی غیورمردان تبریزی همان. مردم با هر آنچه در دست دارند از سنگ و چوب به نیروهای كلانتری كه مسجد را محاصره كرده اند، حمله می كنند از همین رو بین مردم خشمگین و نیروهای شهربانی زد و خوردی صورت می گیرد كه بر اثر آن تعدادی از مردم بیگناه تبریز شهید می شوند. و این جرقه، قیام شورانگیز 29 بهمن مردم تبریز را در دل تاریخ ایران برای همیشه ماندگار می كند.

مردم در حالی كه پیكر اولین شهید قیام خویش را بر دست حمل می كنند، از بازار خارج می شوند. انقلابیون دیگری كه به سوی مسجد می روند و دیگران به آن ها پیوسته و 20 هزار نفر قیام تاریخی 29 بهمن 1356 تبریز را در سینه ی تاریخ انقلاب اسلامی ایران ماندگار می كنند.

مردم با تشییع جنازه شـهدا و فـریاد انقلابی «مرگ بر شاه»در خیابان ها راهپیمایی كرده و سر راه خود مشروب فروشی ها و ساختمان مركزی حزب رستاخیز، مجسمه شاه در میدان خاقانی و تعدادی بانك و ساختمان دولتی را به آتش می كشند. آیت الله قاضی طباطبایی (ره) در پیشاپیش صف انقلابیون تبریز صلابت و صحت قیام را صد چندان می نماید. این پیر مرید امام خمینی(ره) در این مسیر حتی از بذل جان نیز ابایی نداشته به طوری كه حتی چند بار بر روی ایشان آتش گشوده شد.

قابل توجه ست كه در این قیام برای نخستین بار پس از قیام 15 خرداد 42 ارتش مستقیما به سركوبی مردم پرداخت.

بخش فارسی «رادیو لندن» در مورد تظاهرات تبریز گفت: «طبق گزارش خبرگزاری پارس، بر اثر برخورد شدید افراد پلیس با تظاهركنندگان، لااقل شش تن در تظاهرات تبریز به قتل رسیده اند و بسیاری مجروح شده اند. روزنامه تایمز به نقل از خبرگزاری فرانسه و رویتر نوشت: «در اغتشاشات و تظاهراتی كه در تبریز، دومین شهر بزرگ و صنعتی ایران، توسط ماركسیست های اسلامی به راه افتاد، 6 نفر كشته و 125 نفر زخمی شدند.»

قیام گسترده مردم تبریز و قتلعام آن بازتاب وسیعی در محافل روحانی و غیرروحانی داشت. مراجع و آیات حوزه های علمیه اولین مقاماتی بودند كه در این خصوص با اعلامیه و تلگراف موضع گیری نمودند.

حضرت امام خمینی(ره) در پیام مهمی كه به مناسبت قیام خونین 29 بهمن تبریز در 8 اسفند 1356 خطاب به مردم آذربایجان فرستادند، فرمودند:

«سلام بر اهالی شجاع و متدین آذربایجان عزیز، درود بر مردان برومند و جوانان غیرتمند تبریز. درود بر مردانی كه در مقابل دودمان بسیار خطرناك پهلوی قیام كردند و با فریاد مرگ بر شاه خط بطلان برخرافه گوئی های او كشیدند. زنده باشند مردم مجاهد عزیز تبریز كه با نهضت عظیم خود مشت محكم بر دهان یاوه گویانی زدند كه با بوق های تبلیغاتی انقلاب خونین استعمار را كه ملت شریف ایران با آن صددرصد مخالف است انقلاب سفید شاه و ملت می نامند و این نوكر اجانب و خودباخته مستعمرین را نجات دهنده كشور می شمارند…».

حضرت آیت الله گلپایگانی (ره) فرمودند : «…این مصیبت بزرگ را خدمت حضرات آقایان علما و عموم مردم مسلمان و غیور آذربایجان خصوصاً خانواده های مصیبت زده و داغدار تسلیت عرض می نمایم…حادثه تبریز را تاریخ در شمار حركت های مسلمانان برای دفاع از اسلام ثبت می نماید…»

آیات عظام و علمای حوزه علمیه قم، روحانیون مبارز خراسان، طلاب گیلانی و مازندرانی مقیم قم، طلاب اصفهانی مقیم قم، روحانیت مبارز ایران مقیم بیروت، فضلا و محصلین همدانی حوزه علمیه قم، حوزه علمیه مشهد، جامعه روحانیت خمین، جمعی از روحانیون تهران، جامعه روحانیت كاشان، روحانیان یزد و غیره اعلامیه هایی در مورد این قیام صادر نمودند و چهلم شهدای تبریز را عزای عمومی اعلام داشتند.

در تاریخ 30/11/1356 اتحادیه انجمن های اسلامی دانشجویان اروپا در بیانیه خود كشتار مردم تبریز را همسنگ با قیام 15 خرداد دانستند:«وسعت و سبعیت قهر ضدانقلابی كه رژیم ضدخلقی در سركوب این قیام به كار برده است، شكوهمندی و وسعت و دامنه و اهمیت آن و میزان وحشت و هراس رژیم را از حركت عمومی نشان می دهد.»

وبه حرمت خون شهدای این قیام ها علما و روحانیون عید سال 1357 را تحریم نمودند كه:

روزی كه دگرگون شود احكام خدا عید نداریم

روزی كه ز مرجع شود اعلام عزا عید نداریم

روزی كه هزاران نفر از حق طلبان زیر شكنجه

تبعید بود رهبر شایسته ما عید نداریم

منابع:

  1. صحیفه امام، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی(ره).
  2. حماسه 29 بهمن تبریز، دكترعلی شیرخانی، مركز اسناد انقلاب اسلامی، چاپ اول 1378.
  3. جنبش دانشجویی تبریز، رحیم نیكبخت، مؤسسه سوره، چاپ اول 1381.
  4. تاریخ معاصر ایران از دیدگاه امام خمینی(ره)، محمد هاشمی تروجنی ـ حمید بصیرتمنش، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی (ره)، چاپ پنجم 1388

منبع : http://laleha.mihanblog.com/